Art

Marina Abramovic on "Beyond Bliss"

ความหมายของ ‘Beyond Bliss’ ในทรรศนะของมารีนา อาบราโมวิช
Reading time 34 seconds

อย่างที่หลายคนทราบกันแล้วว่าเทศกาล ‘บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่’ (Bangkok Art Biennale) ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ได้เริ่มต้นขึ้นแล้วเมื่อวันที่ 19 ตุลาคมที่ผ่านมา พร้อมแท็คไลน์แสนสดใสอย่าง “สุขสะพรั่งพลังอาร์ต” หรือ “Beyond Bliss”

ทว่าแท็คไลน์ที่ว่าอาจจะถูกลืมไปทันทีที่คุณเดินเข้าไปในสเปซของชั้น 8 ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) ที่ซึ่งมืศิลปิน 8 คนจาก Marina Abramovich Institute หรือ MAI นิทรรศการชื่อ A Possible Island? นี้นำเสนองานเพอร์ฟอร์แมนซ์ของศิลปินทั้งแปดที่ดูจะอยู่ในการบำเพ็ญทุกรกิริยาแตกต่างกันไป ทั้งหญิงสาวนามแพนเทีย ผู้ต่อสู้กับตนเองอยู่ในวงกลมที่เธอเป็นผู้ขีดขึ้น แวนดาน่า ที่จ้องมองเปลวไฟจากเทียนเล่มน้อยอย่างไม่ละสายตา หรือ ทวีศักดิ์ มูลสวัสดิ์ ผู้แบกดินจากบ้านและเดินเท้ามาเป็นระยะทาง 21 กิโลเมตร มาถึง BACC ทุกวัน… ศิลปินทั้งแปดคนจากทั่วทุกมุมโลกเดินทางมาเพื่อทำกิจวัตรใหม่นี้ซ้ำๆ เป็นเวลาเป็นชั่วโมงทุกวัน ตลอดระยะเวลาสามสัปดาห์ของการแสดง

/

มารีนา อาบราโมวิช ศิลปินคนแรกที่ตอบรับคำเชิญเข้าร่วมงาน Bangkok Art Biennale และผู้ก่อตั้ง MAI กล่าวว่าการแสดงอย่างต่อเนื่องระยะยาว (long-durational performance) คือหัวใจของสถาบันนี้ “สถาบันนี้มีหน้าที่สองอย่าง คือการเตรียมผู้ชมให้พร้อมรับชมการแสดงอย่างต่อเนื่องระยะยาว อีกข้อหนึ่งคือการเตรียมศิลปินรุ่นใหม่ให้พร้อมแสดง เป็นคอนเซ็ปต์ที่ไม่มีใครเคยทำมาก่อน เรียกว่าเป็นที่เดียวในโลกก็ได้มั้งคะ” มารีนาเล่าให้เราฟังเมื่อเรามีโอกาสพูดคุยกับเธอเมื่อไม่นานมานี้ “ยากนะที่จะคัดเลือกศิลปินแค่ 8 คน จากผู้สมัครกว่าร้อยคน เกณฑ์ของเราคือพวกเขาต้องมีเสน่ห์ มีงานที่มีคุณภาพ มีพละกำลัง และที่สำคัญคือต้องอุทิศตนให้งานนี้เกิดขึ้น พวกเขาไม่ใช่แค่ศิลปินที่ดีเท่านั้น แต่ต้องเข้าถึงคอนเซ็ปต์ของเบียนนาเล่นี้ด้วยค่ะ” เมื่อผ่านการคัดเลือกแล้ว ศิลปินทั้งหมดต้องเข้าร่วมเวิร์กช็อปที่เรียกว่า Cleaning the House พวกเขาจะไม่อนุญาตให้พูด รับประทานอาหาร และต้องเจอกับบททดสอบหนักๆ ทางร่างกายมากมายเพื่อฝึกทั้งร่างกายและจิตใจให้พร้อมแสดงเมื่อเวลามาถึง “แสดงต่อเนื่องแปดชั่วโมงต่อวัน เป็นเวลาสามสัปดาห์ ไม่มีใครเคยทำมาก่อนแน่นอน ฉันก็เลยต้องดูแลพวกเขาเหมือนลูกเลยล่ะค่ะ ฉันไปเจอพวกเขาก่อนแสดงเป็นบางวัน เพื่อถามว่ามีปัญหาติดขัดอะไรบ้าง แต่ก็ไม่ใช่ทุกวันนะ เพราะนั่นหมายถึงว่าฉันสปอยล์พวกเขาแล้ว”

 

แล้วการแสดงชุดนี้สอดคล้องกับคอนเซ็ปต์ Beyond Bliss อย่างไร? มารีนาตอบว่ามันก็คงขึ้นอยู่กับว่าเราตีความคำว่า “bliss” อย่างไรมากกว่า เพราะสำหรับเธอแล้ว คำว่า “bliss” ไม่ได้หมายถึงความสุขเท่านั้น “การจะเข้าถึงความรู้สึกที่เรียกว่า bliss ฉันว่าเราต้องก้าวผ่านความสุขไปแล้ว และยอมรับความเป็นไป ว่าโลกนี้มีสุขก็มีทุกข์ และชีวิตเราก็ไม่ได้มีแต่ความสุขอย่างเดียว คุณเอาตัวเองไปผูกติดกับความสุขอย่างเดียวก็ไม่ได้เพราะท้ายสุดแล้วมันก็จะจบลง ผูกกับความทุกข์ก็ไม่ได้อีกเพราะคุณก็จะเศร้ามาก ความสุขเป็นสภาวะตามธรรมชาติ สิ่งที่สำคัญคือคุณต้องเข้าใจว่าชีวิตเราลื่นไหล มีขึ้นมีลง และนี่คือสิ่งที่คุณจะสัมผัสได้จากศิลปินเหล่านี้ค่ะ สำหรับฉันแล้ว คำว่า ‘bliss’ คือความรู้สึกลื่นไหลเหมือนสายน้ำ” เธอบอก “ถ้าคุณได้เข้าร่วมกิจกรรม ‘วิถีมารีนา’ (Abramovic’s Method) ก่อน แล้วค่อยไปดูนิทรรศการ คุณจะเข้าถึงงานของพวกเขาได้มากขึ้นค่ะ เพราะมันเหมือนคุณได้เตรียมตัวเตรียมใจมาแล้ว การที่จะเข้าถึงงานได้ดี คุณต้องพร้อม ไม่วอกแวก ให้ห้วงเวลานั้นเหลือแค่คุณกับศิลปินเท่านั้น”

นิทรรศการ A Possible Island? และกิจกรรมวิถีมารีนา จัดถึงวันที่ 11 พฤศจิกายนนี้ ที่ BACC 
ติดตามบทสัมภาษณ์เต็มได้ในนิตยสาร ลอฟฟีเซียล ไทยแลนด์ เร็วๆนี้ 

Exhibition photos: Courtesy of Jukkrit H./BACC, Marina's portrait: Courtesy of BAB 

related posts

Recommended posts for you